Sztuka sakralna narodziła się w średniowieczu jako podstawowy wyraz artystyczny ówczesnej Europy. W wiekach XII-XIV praktycznie nie istniało malarstwo inne niż religijne. Wszystkie obiekty związane z religią chrześcijańską były przeznaczone na wyposażenie kościołów, realizując się głównie w malarstwie i rzeźbie.

Dlaczego warto kolekcjonować sztukę sakralną? Bo to część duchowego i kulturowego dziedzictwa Europy. Bo to często jedyny dostępny sposób, by obcować z twórczością artystyczną dawnych wieków. Bo to sztuka głęboko symboliczna, niosąca nie tylko estetyczne piękno, ale i przesłanie. I wreszcie dlatego, że jej ilość jest ograniczona, a jej wartość, jak każdej rzadkiej i autentycznej sztuki, nie maleje.

Chrystus Salvator Mundi, drewno polichromowane, Polska, XIX w.

2200,00 
Rzeźba drewniana przedstawiająca Chrystusa jako Salvator Mundi (Zbawiciela Świata), wykonana w Polsce w XIX wieku. Przykład ludowej rzeźby barokowej, łączącej religijny temat z prostą, czytelną formą. Figura pełnoplastyczna, frontalna, ukazuje młodego Jezusa w geście błogosławieństwa, z kulą ziemską w lewej dłoni. Postać ubrana w białą tunikę i niebieski płaszcz z żółtą lamówką. Widoczne resztki oryginalnej polichromii i naturalne ślady użytkowania. Uproszczony modelunek, linearne fałdy i wyrazista twarz wskazują na warsztat ludowy z terenów południowej Polski, reprezentujący późnobarokową tradycję rzeźby dewocyjnej.

Głowa Aniołka (Putta), drewno lipowe złocone, Polska, 1. poł. XVIII w.

1800,00 
Barokowa rzeźba przedstawiająca główkę uskrzydlonego anioła (putta). Obiekt, datowany na pierwszą połowę XVIII wieku, stanowi doskonały przykład dawnego snycerstwa sakralnego. Stylistyka „pucołowatej” twarzy, głęboko rzeźbione, niemal graficzne loki oraz sposób opracowania skrzydeł są bardzo zbliżone do dzieł wybitnych śląskich rzeźbiarzy, takich jak Johann Georg Urbansky czy warsztat Matthäusa Knotego. Rzeźba jest lekko wygięta co oznacza, że była projektowana do montażu na zaokrąglonej strukturze, np. na kolumnie ołtarzowej, gzymsie lub krągłości prospektu organowego. Wyryta na odwrocie cyfra „6” jest typowym oznaczeniem montażowym. Potwierdza to, że aniołek był częścią dużej, wieloelementowej realizacji, przy której rzemieślnicy numerowali części, aby wiedzieć, gdzie je zamontować. Rzeźba o wysokich walorach warsztatowych, datowana na lata 1720–1740. Reprezentuje ona nurt baroku północno-środkowoeuropejskiego, wykazując cechy charakterystyczne dla pogranicza Śląska oraz Małopolski. Zachowana w stanie oryginalnym. Widoczna naturalna patyna czasu, ubytki drewna na skrzydłach oraz warstwy malarskiej i złocenia, które dodają rzeźbie charakteru i potwierdzają jej wiek. Drewno jest zdrowe, z widocznymi śladami dawnych narzędzi snycerskich.

Madonna z Dzieciątkiem, drewno polichromowane, złocone, Europa Środkowa, XVIII/XIX w.

2750,00 
Polichromowana i pozłacana drewniana rzeźba przedstawiająca Madonnę Niepokalaną z Dzieciątkiem Jezus. Figura stoi na globie oplecionym przez węża – klasyczny motyw symbolizujący zwycięstwo Maryi nad grzechem i złem. Madonna w bogato pofałdowanym płaszczu pokrytym złoceniem, trzyma Dzieciątko z lewej strony. Rzeźba barwna, pełna ekspresji i dynamiki.

Mistrz niemiecko-włoski, Zdjęcie z Krzyża, olej na desce, Europa Zachodnia, XVI w.

6600,00 
Scena przedstawiająca zdjęcie Jezusa z krzyża autorstwa naśladowcy Rogiera van der Weydena. Na pierwszym planie przedstawiono Jezusa z zamkniętymi oczami oraz Maryję, klęczącą przed Nim w ciemnoniebieskim płaszczu i białym nakryciu głowy. Z miłością patrzy na syna i obejmuje Go prawą ręką. Z tyłu po prawej stoi Józef z Arymatei, podtrzymujący ciało, a po lewej św. Jan Ewangelista. W tle rozciąga się widok w dal, odsłaniając fragmenty krzyża i drabinę. Scena przedstawiona została głównie w barwach podstawowych. Wymiary deski: 70 x 53 cm; obraz oprawiony, rama rzeźbiona, złocona z XVIII wieku (wymiary z ramą: 79,5 x 64 cm). Obraz wystawiany na aukcji malarstwa dawnych mistrzów domu aukcyjnego Hampel w Monachium (Ale Meister, część II, 27.06.2019, lot nr 770). Uważa się, że istnieje wiele wersji tego wzoru, wszystkie prawdopodobnie wywodzą się z zaginionego prototypu z lat 40. XV wieku, autorstwa Rogiera van der Weydena.

Monstrancja, mosiądz z elementami srebrzonymi, Francja, ok. 1860-1890

2400,00 
Owalny, przestronny korpus w ramie zdobionej motywami kwiatowymi (róże, liście). Na górze znajduje się krzyż umieszczony pomiędzy skrzydłami anioła. Wewnątrz korpusu posrebrzana lunula, służącą do umieszczenia hostii. Z tyłu przeszklone drzwiczki na zawiasie, co jest typowe dla relikwiarzy lub monstrancji typu "osobistego".  Tył korpusu ma surowsze wykończenie niż bogato zdobiony przód, co jest standardem w złotnictwie sakralnym XIX wieku. Całość osadzona jest na ozdobnej, profilowanej podstawie z okrągłą stopą. Stylistyka przedstawienia anioła i roślinne ornamenty ramy są podręcznikowym przykładem francuskiego złotnictwa sakralnego z okresu II Cesarstwa (Napoleon III) lub początków III Republiki. Łączenie motywów barokowych (bogate zdobienia, anioły) z elementami neoklasycznymi i roślinnymi jest typowe dla europejskiej sztuki sakralnej tamtego okresu. Ze względu na rozmiar i przeszklone drzwiczki z tyłu można przypuszczać, że monstrancja była prawdopodobnie przeznaczona do użytku domowego w zamożnej rezydencji lub jako element wyposażenia bocznego ołtarza/kaplicy.

Pierścień dewocyjny, srebro, Lwów, 1872-1920

525,00 
Pierścień dewocyjny wykonany ze srebra, z przedstawieniem ukrzyżowanego Jezusa. Na obrączce widoczny jest znak próby w postaci głowy lwa zwróconej w lewo, z literą „F” i cyfrą „4” po bokach, a także dodatkowa punca z literą „F”. Oznaczenia te stosowane były przez urząd probierczy we Lwowie w latach 1872–1920. Znak wytwórcy (tzw. imiennik) jest niestety nieczytelny. Pierścień wyróżnia się niezwykle rzadko spotykaną formą. Prawdopodobnie nosił go ktoś związany z Kościołem - ksiądz lub osoba zakonna.

Relikwiarium z relikwią Krzyża Świętego i 26. świętych, drewno, tekstylia, Europa Środkowa, XVIII w.

4000,00 

Barokowy relikwiarz (relikwiarium) z XVIII wieku – wolnostojąca gablota z drewna na planie trapezu, zawierająca w sumie 27 relikwii. Ścianki boczne i górna ukośnie ścięte, rozszerzające się ku frontowi. Wnętrze skrzynki wyłożone bordowym aksamitem, obszytym szlakami chwastów ze złotego bajorka. Na środku, odsunięty od pleców tekstylny relikwiarz na podwyższeniu, haftowany złotą nicią, bogato zdobiony bajorkiem, filigranem, miniaturowymi paciorkami i różnokolorowymi szkiełkami imitującymi drogie kamienie. Na stopie i na trzonie umieszczono 6 relikwii opisanych złotą farba na ciemnoniebieskich banderolach. W repozytorium znajduje się kapsuła relikwiarzowa z wypukłą szybką, zawierająca 2. cząstki Krzyża Świętego, otoczona promienistą glorią.

Ponad „monstrancją” owalny obrazek z nieczytelnym przedstawieniem, a wokoło 20 relikwii przeplatanych ozdobami z bajorka, paciorków, haftu złotą nicią i kolorowych szkiełek. Na wysokości nodusa dwie większe relikwie (Ex Ossibus) – św. Wincentego i św. Fortunata opisane, jako jedyne, na białych banderolach.

Relikwiarium różni się od relikwiarza tym, że relikwiarz jest naczyniem bezpośrednio zawierającym szczątki, a relikwiarium jest miejscem przechowywania tego naczynia. Obiekt nasz nie jest zatem typowym relikwiarium, ponieważ – oprócz tekstylnego relikwiarza w formie monstrancji z cząstkami Krzyża, na którym umarł Jezus Chrystus – umieszczono w nim dodatkowo aż 26 relikwii różnych świętych, bez naczyń. Ich zabezpieczenie stanowi specjalna siateczka lub wyłącznie banderola. Relikwia Krzyża, jako jedyna znajduje się w przeszklonej i bez wątpienia zapieczętowanej kapsule.

Wnętrze skrzynki, o wymiarach 37,3 x 26,5 x 10 cm, wyłożone bordowym aksamitem, obszytym szlakami chwastów ze złotego bajorka.

Relikwiarz monstrancyjny Krzyża Świętego, brąz złocony, Europa Środkowa, XVIII w. (ok. 1750)

7400,00 

Rokokowy relikwiarz w formie monstrancji. W przeszklonej puszce (ostensorium) znajduje się krzyż wykonany z kryształu górskiego, w ażurowej oprawie srebrnej. W jego wnętrzu umieszczono relikwie – drobne fragmenty (drzazgi) pochodzące z Drzewa Krzyża Świętego. Z tyłu kryształowego krzyża widoczne nitki jedwabne, wiążące relikwię z oprawą oraz lakowy odcisk pieczęci.

Gloria (promienie) - bogato zdobiona aureola w formie promienistej tarczy, charakterystyczna dla monstrancji. Na jej obwodzie, zdobionej rocaillami, osadzono kolorowe szkiełka barwy rubinowej i zielonej, a całość wieńczy mały krzyż z centralnie umieszczonym czerwonym oczkiem.

Zamiast prostej geometrycznej formy, nodus jest uformowany ze skręconych, esowatych wolut (kształty przypominające litery „C” i „S”), które płynnie przechodzą jedna w drugą.

Stopa owalna, wielostopniowa, zdobiona repusowanymi rocaillami. Relikwiarz reprezentuje wysokiej klasy rzemiosło artystyczne; zachowany jest najpewniej w stanie „integralnym”.

Relikwiarz monstrancyjny w formie krucyfiksu z relikwiami Krzyża Świętego, brąz złocony, srebrzony, Europa Środkowa, XVIII w.

8200,00 

Rokokowy relikwiarz dwustronny w kształcie krzyża o dekoracyjnych, trójlistnych zakończeniach ramion, ozdobionych srebrzonymi rozetkami i szkiełkami barwy rubinowej. W przeszklonej puszce (ostensorium) znajduje się metalowa, przeszklona kapsuła. W samym jej środku, na jasnym tle, umieszczono dwie drzazgi ułożone na krzyż. Relikwia otoczona jest misterną dekoracją wykonaną ze srebrnych lub złoconych nici metalowych, skręconych w drobne sprężynki i sploty (tzw. biont). Tworzą one formę promienistego nimbusa wokół centralnego punktu. Wieniec wokół relikwii zdobi osiem perełek (prawdopodobnie rzecznych). Całość została skomponowana na jedwabnej lub pergaminowej podkładce.

Wokoło kapsuły bogata, ażurowa gloria o dynamicznej, asymetrycznej kompozycji rokokowej. Dekoracja oparta na motywach rocaille i fantazyjnie skręconych wolutach typu C i S, uzupełniona plastycznymi detalami florystycznymi (ornament chrząstkowo-małżowinowy). Powierzchnia precyzyjnie cyzelowana, z zachowanym złoceniem w zagłębieniach ornamentu.

Tył relikwiarza ma charakter pasyjny. Umieszczono tu postać Chrystusa Ukrzyżowanego (Corpus Christi). Na prawym ramieniu krzyża zachowała się ozdobna rozeta z zielonym szkiełkiem. Na pozostałych ramionach widać otwory montażowe i nity.

Trzon tralkowy, w prostej formie geometrycznej. Stopa owalna, szeroka i profilowana, ozdobiona repusowanymi motywami liści i kwiatów, srebrzona.

Sztuka sakralna przedstawia i sławieni postacie religijnych - Boga, Jezusa, Maryi, świętych, męczenników, apostołów, jak i również przedstawienia moralizatorskie i symboliczne. W średniowieczu pojęcie sztuki w Europie wiązało się głównie ze sferą sakralną. Sztuka przeznaczona wyłącznie dla profanów właściwie nie istniała.

Renesans przyniósł rozwój sztuki cywilnej, ale sakralna nadal kwitła. Barok również był okresem rozkwitu tej dziedziny, choć już obok bujnie rozwijała się sztuka świecka. Znaczący spadek popularności nastąpił w XVIII wieku wraz z rewolucją przemysłową i rozpowszechnieniem protestantyzmu, gdzie kościoły nie wyposażano w obrazy czy rzeźby religijne.

Rzeźba sakralna obejmowała nie tylko przedstawienia świętych, ale całe ołtarze jak dzieło Wita Stwosza w Kościele Mariackim, detale architektoniczne, portale katedr, chrzcielnice, kropielnice czy relikwiarze. Powstały wspaniałe realizacje będące świadectwem najwyższych umiejętności artystycznych epok.

Sztuka sakralna stanowi nieodzowny element dziedzictwa kulturowego Europy. Ogromna część dzieł sztuki powstała gdy ideologia chrześcijańska kształtowała umysły europejczyków. Artyści najwyższej klasy tworzyli dzieła sakralne o wyjątkowych walorach artystycznych. Jeśli ktoś chce posiadać obraz XIII-wieczny, musi to być dzieło sakralne.

Sybaris Galeria Sztuki Dawnej prezentuje wyjątkowe dzieła sztuki sakralnej, które stanowią klucz do zrozumienia europejskiego dziedzictwa kulturowego.