Fragment dzwonu z cerkwi garnizonowej w Zamościu, brąz, Polska, 1915.
3200,00 zł
Pamiątkowy fragment dzwonu cerkiewnego (tzw. Kriegsandenken / Grabenschmuck) nieregularny odłamek z płaszcza z brązu o wyraźnych, ostrych krawędziach, typowych dla mechanicznego przełomu.
Na zewnętrznej ścianie brązu zachował się fragment bogatej, plastycznej dekoracji reliefowej w stylu bizantyjsko-rosyjskim. Przedstawia on wyraziste popiersie/twarz brodatego świętego w dostojnym, ceremonialnym nakryciu głowy (mitra biskupia lub wschodnia korona książęca). Cechy anatomiczne postaci oraz detale szat wskazują na wysoki kunszt rzeźbiarski carskiej manufaktury. Najprawdopodobniej jest to wizerunek św. Mikołaja Cudotwórcy lub św. księcia Włodzimierza. Ponad głową postaci widoczny jest zarys dekoracyjnego fryzu (ornament roślinny lub skrzydła cherubina).
Do odłamka przymocowano za pomocą dwóch nitów prostokątną metalową blaszkę z wygrawerowanym, niemieckojęzycznym napisem wykonanym ozdobną kursywą:
a. d. Zarenglocke
d. Garnison Kirche Don Kosaken
Zamosc, 27.8.1915
1 w magazynie
DARMOWA PRZESYŁKA NA TERENIE POLSKI
Oferujemy bezpłatną dostawę wszystkich naszych dzieł sztuki na terenie Polski, realizowaną bezpieczną i ubezpieczoną przesyłką kurierską DHL. Zapewniamy profesjonalne i solidne opakowanie, a odpowiedzialność za przesyłkę ponosimy do momentu jej dostarczenia.
Warunkiem dostawy darmowej jest, aby paczka miała wymiary nie przekraczające 120 x 60 x 60 cm oraz wagę poniżej 25 kg.
W razie potrzeby organizujemy także dostawy zagraniczne oraz przesyłki innymi firmami kurierskimi (UPS, DPD, Pocztex) za dodatkową opłatą. Zachęcamy do kontaktu w przypadku pytań lub indywidualnych zamówień.
Niezwykła pamiątka historyczna
Eksponat jest niezwykłą pamiątką historyczną, unikalnym świadectwem wydarzeń I wojny światowej na terenie Zamojszczyzny. Stanowi on bezpośredni dowód na zajęcie Zamościa przez wojska państw centralnych latem 1915 roku i likwidację rosyjskiego garnizonu.
Metal pochodzi z carskiego dzwonu wojskowej cerkwi prawosławnej Przemienienia Pańskiego (wzniesionej w 1911 r. na terenie koszar dla 1. Dońskiej Kozackiej Dywizji Kawalerii). Po ucieczce Rosjan, dzwon został przejęty przez Niemców w celach rekwizycji surowcowej i celowo rozbity na miejscu. Jeden z żołnierzy lub urzędników zabezpieczył najbardziej dekoracyjny odłamek z wizerunkiem świętego, przekształcając go w jednostkowe, patriotyczne trofeum wojenne (vaterländisches Andenken). Świadczy o tym wygrawerowana deklaracja pochodzenia surowca: „Z carskiego dzwonu cerkwi garnizonowej Kozaków Dońskich. Zamość, 27.8.1915”.
Dzwon wykonano najpewniej na terenie Imperium Rosyjskiego – prawdopodobnie w Moskwie (w renomowanej odlewni P.I. Ołowianisznikowa / dawniej Finlandskiego lub Braci Samginów).
Podczas gdy większość zarekwirowanych dzwonów została bezpowrotnie przetopiona w hutach na amunicję, ten obiekt przetrwał jako unikalna pamiątka osobista. Jest to jeden z nielicznych, namacalnych elementów oryginalnego wyposażenia zamojskiej cerkwi kozackiej, która po 1918 roku została całkowicie przebudowana na katolicki kościół garnizonowy pw. św. Michała Archanioła. Bez żadnej przesady przedmiot ten określić można jako unikat klasy muzealnej.
Historia cerkwi w Zamościu
Po wycofaniu się wojsk rosyjskich w 1915 roku i zakończeniu I wojny światowej, opuszczona cerkiew Przemienienia Pańskiego przeszła na własność odrodzonego Państwa Polskiego. W ramach akcji rewindykacji dawnych carskich obiektów sakralnych, świątynię przekazano w ręce Wojska Polskiego oraz Kościoła rzymskokatolickiego. W latach 1920–1921 budynek poddano radykalnej przebudowie architektonicznej, której celem było całkowite usunięcie zewnętrznych cech stylu bizantyjsko-rosyjskiego, postrzeganego wówczas jako symbol niedawnej dominacji zaborcy. W procesie tym zdemontowano charakterystyczne cebulaste kopuły, przebudowano konstrukcję dachu, otynkowano elewację, a z wnętrza usunięto prawosławny ikonostas. Świątynia otrzymała nowe wezwanie św. Michała Archanioła i przez cały okres międzywojenny służyła jako kościół garnizonowy dla żołnierzy stacjonującego w mieście polskiego 9. Pułku Piechoty Legionów. Podczas II wojny światowej obiekt przetrwał zniszczenia frontowe, jednak w czasach PRL utracił swoją funkcję wojskową i zaczął stopniowo niszczeć. W tym okresie wnętrze kościoła zostało ostatecznie przemalowane, co doprowadziło do zakrycia unikalnych, oryginalnych fresków z czasów kozackich. Dopiero w kolejnych dekadach budynek przeszedł niezbędne remonty i renowacje, które dostosowały go do współczesnych potrzeb liturgicznych. Obecnie dawna cerkiew pełni funkcję rzymskokatolickiego kościoła rektoralnego przy ulicy Wojska Polskiego, a jej prosta, klasyczna bryła niemal zupełnie nie zdradza pierwotnego, monumentalnego wyglądu z 1911 roku.
Zródło zdjęcia: https://przewodnicyzamosc.pl/archiwa/18935
| Waga | 1,14 kg |
|---|---|
| Wymiary | 16,5 × 5,5 × 4 cm |
| Typ |
Pamiątka wojenna |
| Forma |
Nieregularny odłamek |
| Materiał |
kamień szary |
| Kolorystyka |
Ciemnoszary ,Miedziany |
| Technika |
Cyzelowanie ,Grawerowanie mechaniczne ,Montaż nitowy (tabliczka) ,Odlew ,Płaskorzeźba (dzwon) |
| Czas powstania |
1911 (budowa cerkwi) ,sierpień 1915 (powstanie pamiątki) |
| Epoka |
XX wiek |
| Kraj pochodzenia |
Polska ,Rosja |
| Autor |
Nieznany |
| Stan zachowania |
Bardzo dobry / gabinetowy. Widoczna naturalna patyna na brązie, krawędzie przełomu stabilne, czytelny relief oraz tekst grawerunku |
RELATED PRODUCTS
Klamra do pasa przeworskiego, srebro, Polska, XVII w.
Łyżka stołowa z inicjałem „V”, drewno, Niemcy, XIX w.
Ręcznie rzeźbiona łyżka drewniana o długości 23 cm, pochodząca z Polski, datowana na XIX wiek lub wcześniej. Czarka głęboka, wyraźnie użytkowa, ze śladami eksploatacji. Trzonek ozdobiony rytami w formie ząbkowanej linii oraz inicjałem „V”, pełniącym funkcję identyfikacji właściciela. Na końcu zachowany rzemień z przytwierdzoną starą papierową metką kolekcjonerską.
W XIX wieku w Polsce łyżki tego typu należały do podstawowych przedmiotów codziennego użytku w gospodarstwach wiejskich i pasterskich. Wykonywano je ręcznie z jednego kawałka drewna, co wpisywało się w tradycję polskiego rzemiosła ludowego, opartego na prostych, trwałych materiałach.
Egzemplarze z zachowanymi oznaczeniami należą dziś do rzadkości, dokumentując rozwój polskiej kultury materialnej i codziennych praktyk życia na wsi.
Łyżka stołowa, srebro, Polska, ok. połowy XVII w.
Pierścień dewocyjny, srebro, Lwów, 1872-1920