Nadziak / obuch, żelazo, brąz, drewno, Polska, XVII – XVIII w.
10500,00 zł
Głowica (żeleźce) wykuta z wysokowęglowej stali, z jednej strony zakończona młotkiem (obuchem) o czworobocznym przekroju poprzecznym oraz wyraźnie wypukłym kołnierzu. Taki kształt niwelował ryzyko ześlizgnięcia się broni z obłych powierzchni pancerzy (np. kirysów czy szyszaków) i skupiał całą energię uderzenia w jednym punkcie. Z drugiej strony żeleźce zapotarzone w dziób (kolec), masywny, wygięty łukowato ku dołowi, o grubym i szerokim profilu u nasady.
Unikalną cechą obiektu jest zdobienie żeleźca – niezwykle rzadko spotykane w przypadku polskiej broni stricte bojowej, zazwyczaj pozbawionej ornamentów. Dekorację stanowią pionowe pasy z mosiądzu, precyzyjnie wklepane (tauszowane) w rowki wycięte w stali. Na dziobie umieszczono pas biegnący równolegle do krawędzi, na którym znajduje się grawerunek przypominający motyw wici roślinnej.
Na spodzie żeleźca, w pobliżu obsady trzonka, wybity jest ciąg znaków (gmerków kowalskich/cyfr), będący prawdopodobnie podpisem cechowego mistrza płatnerskiego lub numerem ewidencyjnym dawnej zbrojowni magnackiej.
Trzonek wykonany z twardego drewna, osadzony w głowicy za pomocą mosiężnych tulei amortyzujących i okuty blachą brązową, scalaną lutem twardym na bazie miedzi. Przestrzeń pomiędzy okuciami obciągnięta została czarną skórą. Dolna część styliska zakończona jest metalowym okuciem z otworem przelotowym pod bączek/pierścień. Służył on do przewlekania rzemiennej pętli (temblaka) zakładanej na nadgarstek husarza, chroniącej przed zgubieniem broni w szarży.
Masa wynosząca 1325 gramów przy niemal 80-centymetrowym stylisku jednoznacznie definiuje ten egzemplarz jako bojową broń zaczepną jazdy narodowego autoramentu (husaria, pancerni), a nie lekką, cywilną laskę spacerową. Nadziaki o tak potężnych parametrach były przewożone przy siodle końskim (najczęściej pod prawym udem jeźdźca) i stanowiły kluczowy argument w starciu z ciężkozbrojnym przeciwnikiem (np. rajtarią), gdzie tradycyjna szabla okazywała się bezskuteczna wobec płytowych pancerzy.
W XVIII wieku broń przeszła profesjonalne przeoprawienie.
Długość całkowita (styliska): 78,5 cm.
Długość głowicy (młotka): 17,5 cm
1 w magazynie
DARMOWA PRZESYŁKA NA TERENIE POLSKI
Oferujemy bezpłatną dostawę wszystkich naszych dzieł sztuki na terenie Polski, realizowaną bezpieczną i ubezpieczoną przesyłką kurierską DHL. Zapewniamy profesjonalne i solidne opakowanie, a odpowiedzialność za przesyłkę ponosimy do momentu jej dostarczenia.
Warunkiem dostawy darmowej jest, aby paczka miała wymiary nie przekraczające 120 x 60 x 60 cm oraz wagę poniżej 25 kg.
W razie potrzeby organizujemy także dostawy zagraniczne oraz przesyłki innymi firmami kurierskimi (UPS, DPD, Pocztex) za dodatkową opłatą. Zachęcamy do kontaktu w przypadku pytań lub indywidualnych zamówień.
Nadziak
Ornamentyka żeleźca bezpośrednio definiują wysoką rangę społeczną i wojskową właściciela. W realiach osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej bogato inkrustowany nadziak przestał być jedynie narzędziem walki, a stał się kluczowym insygnium władzy oficerskiej oraz manifestem statusu majątkowego.
Zastosowanie pracochłonnej inkrustacji miedzią i mosiądzem znacząco podnosiło koszt wykonania broni, na co mógł pozwolić sobie wyłącznie zamożny szlachcic. Wyjątkową rolę tej broni jako symbolu dowodzenia doskonale dokumentuje epoka. Jak pisał Jędrzej Kitowicz w swoim „Opisie obyczajów za panowania Augusta III”, podczas uroczystego marszu chorągwi narodowego autoramentu:
„Kiedy chorągiew szła bez prezentowania broni, to pan namiestnik trzymał nadziak czyli obuch w ręku. Towarzystwo i szeregowi mieli ręce próżne...”
W świetle tej relacji, oferowany nadziak – ze względu na swoją reprezentacyjną ornamentykę, luksusowe wykończenie trzonka czarną skórą oraz pełne walory bojowe – doskonale wpisuje się w definicję broni paradno-służbowej wysokiego rangą oficera (namiestnika lub porucznika). Trzymany dumnie w dłoni podczas marszu, wyróżniał dowódcę na czele stępującej chorągwi, będąc jednoznacznym, czytelnym dla wszystkich symbolem władzy wojskowej i sarmackiego dostojeństwa.
| Waga | 1,25 kg |
|---|---|
| Wymiary | 78,5 × 17,5 cm |
| Typ |
Nadziak |
| Forma |
Głowica (Żeleźce) wykuta z wysokowęglowej stali z jednej strony zakończona młotkiem (Obuchem) o czworobocznym przekroju poprzeczny oraz wyraźnie wypukłym zakończeniu (kołnierzu). |
| Materiał |
Drewno ,Miedź ,Stal |
| Kolorystyka |
Brązowy ,Srebny ,Żółty |
| Czas powstania |
XVII wiek |
| Kraj pochodzenia |
Polska |
| Autor |
Nieznany |
| Stan zachowania |
Bardzo dobry |
| Technika |
Kucie ,Tauszowanie |
RELATED PRODUCTS
Czaszka na czworobocznej konsoli, drewno, Niemcy (?), XVIII, XIX w.
Łyżka stołowa, srebro, Polska, ok. 1650
Para czaszek połączonych potylicami, drewno, Niemcy, 1635
Pierścień dewocyjny, srebro, Lwów, 1872-1920
Ryngraf patriotyczno-dewocyjny, miedź srebrzona, malowana, Polska, ok. 1768–1772 r.
Wyjątkowej klasy, dwustronny ryngraf żołnierski z czasów Konfederacji Barskiej (1768–1772 r. ) wykonany w formie tarczy amazonek (półksiężycowaty kształt z podwyższonymi i zaokrąglonymi rogami, tzw. „rogami bawolimi”).
W górnych rogach (rogach bawolich) wycięto dwa okrągłe otwory, wokół których widoczna jest stara patyna oraz ślady tlenków miedzi. Służyły one pierwotnie do przewleczenia sznura, taśmy lub rzemienia, umożliwiającego zawieszenie ryngrafu na piersiach (na pancerzu lub kontuszu).
Krawędzie tarczy na całym jej obwodzie zostały starannie zawinięte do tyłu (na stronę rewersu). Felcowanie nie tylko zabezpieczało brzegi przed uszkodzeniem odzienia, ale przede wszystkim znacząco usztywniało i wzmacniało konstrukcję wykonaną z grubej, kutej blachy miedzianej. Sposób tego wykończenia nosi wyraźne ślady ręcznej obróbki młotkiem.