Sprzedaliśmy

Kameralny pejzaż tonalny stanowiący kwintesencję północnoeuropejskiego malarstwa pejzażowego Złotego Wieku malarstwa holenderskiego i flamandzkiego. Kompozycja przedstawia nastrojową scenę wiejską, zdominowaną przez popołudniowe, rozproszone światło przedzierające się przez chmury. Na pierwszym planie, na piaszczystej drodze prowadzącej w głąb kadru, widoczna jest para wędrowców w tradycyjnych, XVII-wiecznych strojach holenderskich (charakterystyczna podkasana spódnica wieśniaczki chroniąca przed błotem oraz pludry spięte pod kolanem i stożkowaty kapelusz mężczyzny). W tle malowniczo zarysowana chata kryta strzechą, postać jeźdźca oraz silnie pochylony, drewniany Słup przydrożny – motyw głęboko zakorzeniony w ikonografii mistrzów ze szkoły w Haarlemie.

Obraz charakteryzuje się wyrafinowaną, bliską monochromatyzmowi paletą barw (tzw. styl tonalny), opartą na bogatych niuansach brązów, ugrów, ziemistych zieleni i chłodnego błękitu nieba. Nadaje to kompozycji głębię przestrzenną oraz intymny, nostalgiczny charakter.

Obraz oprawiony jest w szlachetną, XIX-wieczną ramę z okleiną z drewna czeczotowego ze złoconym płatkami profilem wewnętrznym (ze zidentyfikowanym czerwonym podkładem pulmentowym).

Obraz sygnowany jest w prawym dolnym rogu wyraźnym monogramem „CM” (dalej jeszcze co najmniej jeden nieczytelny znak). W kontekście XVII-wiecznego malarstwa niderlandzkiego, struktura tego podpisu oraz cechy stylistyczne pozwalają silnie wiązać autorstwo dzieła z flandryjsko-holenderskim mistrzem Cornelisem Mahu (ok. 1613–1689) lub wyodrębnionym w historii sztuki Monogramistą CM.

Na odwrociu dębowej deski zachował się oryginalny, naniesiony czarnym tuszem od szablonu numer inwentarzowy 287 (?) NG. Skrócona, trzycyfrowa struktura tego kodu jednoznacznie wskazuje na wczesny, XIX-wieczny system ewidencji National Gallery w Londynie (związany z zakupami narodowymi lub depozytami galeryjnymi z tamtej epoki). 

Na zabytkowej ramie zachowała się dawna tabliczka inskrypcyjna przypisująca autorstwo malarzowi z Haarlemu – Claesowi (Klaesowi) Molenaerowi. Współczesna analiza faktograficzna oraz kostiumologiczna wykazuje jednak, że atrybucja ta jest niewłaściwa. Sam Klaes Molenaer w epoce pisał swoje imię przez „K” i sygnował prace pełnym nazwiskiem lub monogramem „KM”, nigdy zaś „CM”. Obecność tabliczki na ramie stanowi fascynujący, historyczny ślad dawnych, XIX-wiecznych prób identyfikacji dzieła przez brytyjskich marszandów. Jednocześnie morfologia monogramu oraz typowo północny, rodzimy charakter krajobrazu pozwalają wykluczyć innych artystów posługujących się podobnymi inicjałami, jak choćby amsterdamskiego malarza historycznego Claesa Moeyaerta, co ostatecznie potwierdza spójność i autentyczność historyczną obiektu w kręgu pejzażu tonalnego.