Fragment karty z antyfonarza z iluminowanym inicjałem, Europa, XV w.

 

Fragment karty widoczny w świetle oprawy, w całości zajmuje iluminowany inicjał „O” o treści historycznej. Umieszczona w nim scena figuralna przedstawia młodzieńca z nimbem, ubranego w strój świecki, przekazującego jałmużnę staremu, żebrakowi wspartemu na kulach. Towarzyszą mu młoda kobieta oraz starszy mężczyzna, a w tle widoczna jest architektura miejska.

Na drugiej stronie widnieje fragment łacińskiego tekstu liturgicznego zapisanego minuskułą gotycką oraz zapis melodii przy użyciu kwadratowych neum (poprzedniczki nut używane w średniowiecznej Europie) na czterolinii, charakterystycznych dla chorału gregoriańskiego. Obecność formuły „Euouae” (zapis samogłosek z frazy saeculorum Amen), typowej dla zakończenia psalmu w układzie antyfonalnym, pozwala identyfikować zapis jako fragment antyfony. Na stronie umieszczono również ozdobny inicjał „O”, rozpoczynający nową antyfonę.

Karta oprawiona w XIX-wieczną złoconą ramę o delikatnie wygiętej górnej krawędzi. 

Przedstawienie młodzieńca w stroju dworskim rozdającego pieniądze ubogiemu, w obecności młodej kobiety i starszego mężczyzny, może nawiązywać do ikonografii św. Aleksego. W jego legendzie Aleksy, syn zamożnego rzymskiego patrycjusza, tuż po zawarciu małżeństwa opuszcza dom rodzinny, rozdając wcześniej swój majątek ubogim. W takim ujęciu młoda kobieta mogłaby być interpretowana jako jego żona, a starszy mężczyzna jako ojciec. Brak jednoznacznych atrybutów nie pozwala jednak na pewne rozpoznanie tej postaci.

W średniowiecznych antyfonarzach inicjały historiowane często ilustrowały ideę moralną, odnosząc się ogólnie do sensu tekstu. W takim ujęciu scena mogłaby stanowić uniwersalne przedstawienie caritas, a nie odnosić się do konkretnej historii świętego.

 

WiekXV w.
Kraj pochodzeniaEuropa
MateriałPergamin
TechnikaTempera na pergaminie, Złocenie
Rozmiar20 × 18 cm
Waga1,2 kg