Rondel (patella) typu Eggers 137, brąz cynowany, Cesarstwo Rzymskie, ok. 50-120 po Chr.

 

Rzymskie naczynie kuchenno-biesiadne reprezentuje formę patelli (rondla głębokiego), klasyfikowaną w typologii archeologicznej jako typ Eggers 137. Obiekt pochodzi z okresu wczesnego Cesarstwa Rzymskiego i jest datowany na drugą połowę I wieku lub początek II wieku po Chr. (przedział czasowy około 50–120 po Chr.), co odpowiada horyzontowi chronologicznemu od panowania cesarza Nerona do czasów dynastii Flawiuszów i cesarza Trajana. Rondel został wykonany techniką odlewu z brązu cynowanego w warsztacie prowincjonalnorzymskim, zlokalizowanym w Galii lub Germanii Nadreńskiej, wzorowanym na produktach manufaktur kampańskich z rejonu Kapui. Pokrycie wewnętrznych ścianek naczynia warstwą cyny miało na celu zabezpieczenie przygotowywanych potraw przed bezpośrednim kontaktem z miedzią i powstawaniem toksycznych związków.

Naczynie po odlaniu poddane zostało obróbce wykończeniowej na starożytnej tokarce. Proces ten pozostawił na spodniej stronie ślady technologiczne w postaci trzech profilowanych, symetrycznych kręgów koncentrycznych z centralnym wgłębieniem po trzpieniu centrującym, które pełniły funkcję usztywniającą i stabilizującą dno. Powierzchnia całego zabytku pokryta jest naturalną patyną, miejscowo szorstką patyną malachitową o barwie zielono-szarej, powstałą w wyniku korozji w środowisku glebowym.

Uchwyt patelli zakończony jest poprzecznym, plastycznym wałkiem, który tworzą przedstawienia dwóch przeciwległych, stylizowanych głów ptasich. Poniżej wałka znajduje się trójlistna perforacja w kształcie koniczynki, służąca pierwotnie do zawieszania naczynia. U nasady uchwytu, w punkcie połączenia z korpusem misy, znajdują się dwa symetryczne, plastyczne uszka w formie stylizowanych ptasich główek, których zakrzywione dzioby opierają się o wylew naczynia. Powierzchnia uchwytu jest gładka i nie nosi śladów bitych stempli imiennych ani sygnatur odlewniczych, co wskazuje na seryjną produkcję warsztatów prowincjonalnych zaopatrujących rzymskie legiony na limesie. Zabytek zachował się w całości, bez współczesnych ubytków, spękań mechanicznych czy śladów rekonstrukcji.

 

Czas powstanialata ok. 50-120
PochodzenieBrąz cynowany
Technika

CyzelowanieOdlewToczenie

MateriałBrąz cynowany
RozmiarWysokość: 8,2 cm
Średnica wlewu: 18 cm
Całkowita długość misy wraz z uchwytem: 30,2 cm
Waga1,60 kg