Naczynie terra sigillata typu Dragendorff 18/31, terakota, Cesarstwo Rzymskie, ok. 190-240 po Chr.

 

Naczynie rzymskie (miska) typu terra sigillata reprezentujące formę Dragendorff 18/31, będącą gładkim, pozbawionym zdobień nacinanych wariantem przejściowym między płaskim talerzem a głęboką misą. Zabytek pochodzi z przełomu II i III w. po Chr. (czasy Septymiusza Sewera lub Karakalli) i został wyprodukowany w prężnie działającym prowincjonalnorzymskim ośrodku garncarskim w Trewirze, na terenie rzymskiej prowincji Gallia Belgica.

Do wykonania misy posłużyła bardzo dobrze sortowana glina żelazista, która po wypale uzyskała jednolitą, jasnoczerwoną barwę. Powierzchnia naczynia została pokryta polewą o charakterystycznym, jedwabistym połysku. Na jej strukturze widoczne są naturalne ślady starożytnego użytkowania, przejawiające się w postaci drobnych zarysowań we wnętrzu oraz powierzchniowych przetarć na krawędzi wylewu i spodzie stopki, wynikających z wielokrotnego odkładania naczynia na twarde podłoże. Profil naczynia tworzą proste, stożkowato rozchylające się ścianki boczne, które w dolnej partii przechodzą łagodnym zaokrągleniem w pogłębione dno. Centralna część wnętrza została uformowana w regularne, stożkowate uniesienie, nazywane omfalosem, które dodatkowo obwiedziono wyraźnym okręgiem wyrytym w glinie przed wypałem.

Na samym szczycie wewnętrznego uniesienia znajduje się doskonale zachowana sygnatura warsztatowa w formie podłużnego, prostokątnego stempla. Napis głosi VRBANVS F, co stanowi skrót od łacińskiej formuły Urbanus fecit, oznaczającej w tłumaczeniu Urbanus wykonał. Urbanus był uznanym rzymskim mistrzem garncarskim i właścicielem manufaktury, którego działalność datuje się na lata około 190–240 po Chr., a jego markowe wyroby trafiały zarówno do rzymskich garnizonów, jak i drogą handlową daleko poza granice Cesarstwa. Stan zachowania tego egzemplarza jest wyjątkowy, ponieważ naczynie przetrwało w całości bez żadnych pęknięć, ubytków strukturalnych czy współczesnych zabiegów klejenia, co czyni je wybitnym i kompletnym dokumentem rzymskiego rzemiosła artystycznego.

Analogiczne naczynie stanowiło element wyposażenia grobu odkrytego w 1926 roku na słynnym cmentarzysku kurhanowym kultury wielbarskiej w pomorskim Gronowie, gm. Złocieniec. W jednym z tamtejszych pochówków szkieletowych natrafiono na rzymski serwis importowany, w którego skład wchodziło naczynie o analogicznym profilu Dragendorff 18/31, identycznych wymiarach konstrukcyjnych oraz zbliżonym, doskonałym stanie zachowania. Chociaż zabytek ten (obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie) nosi stempel innego północnogalijskiego garncarza o imieniu Coocus, oba przedmioty reprezentują ten sam horyzont chronologiczny oraz identyczny obieg dalekosiężnego handlu luksusowego między rzymskimi warsztatami nad Mozelą a elitami Barbaricum. Istnienie tak bliskiej i kompletnej analogii na polu krajowych znalezisk podnosi wartość naukową i poznawczą oferowanego naczynia.

 

 

Czas powstanialata ok. 190-240
Pochodzenie

dynastia Sewerów, Starożytność

AutorUrbanus
MateriałTerakota, Glina żelazista pokryta ceglastoczerwona polewą
RozmiarŚrednica wylewu (maksymalna): 19,2 cm
Wysokość całkowita: 4,5 cm
Średnica stopki (podstawy): 10,2 cm
Waga0,417 kg