Kapitel z dekoracją figuralną, piaskowiec, Francja, XII–XIV w.
Kamienny kapitel o cylindrycznym kształcie, ozdobiony rzeźbionymi przedstawieniami męskich twarzy z wąsami oraz nagich kobiecych postaci. Górna krawędź udekorowana pasem ornamentów. Wnętrze głęboko wyżłobione. Powierzchnia obiektu nosi wyraźne ślady użytkowania – widoczne są osady i pozostałości wosku. Styl rzeźby nawiązuje do architektury romańskiej lub wczesnogotyckiej.
Klamra do pasa przeworskiego, srebro złocone, Polska, XVII w.
Klamra była elementem zapięcia pasa przeworskiego, który stanowił część reprezentacyjnego stroju polskiej szlachty. Została wykonana w XVII w., kiedy pasy przeworskie zyskiwały na popularności. Wykuto ją ze srebra, a miejscami zachowały się ślady dawnego złocenia.
Centralną część klamry wypełnia scenka figuralna: stojąca postać kobieca pomiędzy kolumnami, po obu stronach dwie siedzące kobiety. Nad nimi widoczne są łabędzie z szyjami skierowanymi ku postaci centralnej. Wokół scenki, na ukośnych, bocznych ściankach klamry wyryto geometryczny wzór, tworzący dekoracyjne obramienie. Przy krawędziach widoczne są główki nitów. Z boku znajduje się odlewana ażurowa aplikacja, tzw. “języczek”.
Klamra do pasa przeworskiego, srebro, Polska, XVII w.
Klamra jest elementem zapięcia pasa przeworskiego, została wykonana ze srebra i pochodzi z XVII wieku. Pasy przeworskie stanowiły element reprezentacyjnego stroju polskiej szlachty, dlatego klamry zdobiono efektownymi scenami i bogatym ornamentem. Jest to większy, masywny egzemplarz, raczej przeznaczony dla mężczyzny. Centralną część klamry wypełnia scenka figuralna na której ukazano mężczyznę trzymającego berło lub pochodnię, przedstawionego między dwoma stojącymi gryfami. Przestrzenie między postaciami wypełniają pojedyncze zawijasy i kwiaty typowe dla barokowej stylistyki. Na skośnych ściankach klamry umieszczono rytowany, geometryczny wzór. Przy brzegach scenki widoczne są główki nitów mocujących, a z boku klamry znajduje się odlewana ażurowa aplikacja, tzw. “języczek”.
Kogut świątynny, marmur, Indie, XIX w.
Rzeźba przedstawia uproszczoną, syntetyczną sylwetkę koguta (Kukkuta), stanowiącą integralny element architektoniczny hinduistycznej struktury sakralnej. Obiekt charakteryzuje się zwartą bryłą. Przestrzeń między nogami ptaka a podstawą nie została wycięta, tworząc lity blok kamienny. Dolna część rzeźby przechodzi w regularny, trapezoidalny cokół o kształcie klina. Dolna krawędź bazy nosi ślady surowego ciosania, co ułatwiało montaż w zaprawie murarskiej. Detale rzeźbiarskie (głębokie nacięcia oka, zarys piór ogona) zostały opracowane w sposób czytelny tylko na jednej z flank rzeźby. Drugi profil obiektu jest spłaszczony i surowszy. Świadczy to o przeznaczeniu rzeźby do ekspozycji bocznej – jako wspornik gzymsu (madal), element dekoracyjny balustrady schodów (vedika) lub fryzu niszowego. Forma wpisuje się w nurt indyjskiej plastyki animalistycznej i sztuki ludowej. Rzeźbiarz zrezygnował z drobiazgowego anatomicznego realizmu na rzecz mocnych, geometrycznych linii, które zapewniały trwałość mechaniczną elementu konstrukcyjnego. Wyraźnie zaznaczono jedynie kluczowe cechy gatunkowe: wysoki grzebień oraz obłe podgardle (koral).
Wymiary: 28 cm (wysokość) x 28 cm (szerokość) x 8 cm (głębokość)
Waga: 8,35 kg
Krishna, marmur, Indie, XIX w.
Rzeźba przedstawia pełnofigurowy wizerunek boga Krishny w jego najbardziej ikonicznej, pasterskiej manifestacji jako Wenu-Gopala (grającego na flecie). Postać bóstwa ujęta została w klasycznym indyjskim kanonie piękna Tribhanga (potrójne wygięcie osi ciała). Linia bioder, klatki piersiowej i szyi tworzy dynamiczną, esowatą linię. Krishna stoi ze skrzyżowanymi w kostkach nogami, opierając ciężar ciała na lewej stopie, podczas gdy prawa wspiera się na palcach, co nadaje kompozycji lekkość i grację. Front oraz boki figury zostały opracowane z dbałością o przestrzenność plis i biżuterii. Plecy postaci, pośladki oraz tylna część aureoli są płaskie, surowe i opracowane syntetycznie. Świadczy to o przeznaczeniu obiektu do umieszczenia bezpośrednio przy ścianie ołtarza lub we wnęce ściennej. Twarz bóstwa emanuje spokojem, z charakterystycznymi migdałowatymi oczami i delikatnym uśmiechem. Głowę wieńczy wysoka korona, która w partii czołowej zachowała fragmenty oryginalnego, grubego złocenia płatkowego. Z lewej strony korony wyrzeźbiono wysokie pawie pióro (Mayur Pankh). Głowę otacza monolityczna, ząbkowany nimb. Bóstwo odziane jest w tradycyjne, gęsto marszczone dhoti, spięte na biodrach ozdobnym pasem z motywami rozet kwiatowych. Przez plecy i ramiona przewieszona jest długa, rzeźbiona szarfa.
Wymiary: 44 cm (wysokość) x 14 cm (szerokość) x 8 cm (głębokość)
Waga: 4,75 kg
Krishna, marmur, Indie, XIX w.
Marmurowa rzeźba przedstawiająca Krishnę w postaci Wenu-Gopali, czyli boskiego pasterza grającego na flecie. Postać bóstwa ujęta została w klasycznym indyjskim kanonie piękna Tribhanga (potrójne wygięcie osi ciała). Linia bioder, klatki piersiowej i szyi tworzy dynamiczną, esowatą linię. Krishna stoi ze skrzyżowanymi w kostkach nogami, opierając ciężar ciała na lewej stopie, podczas gdy prawa wspiera się na palcach, co nadaje kompozycji lekkość i grację. Ręce są uniesione przed tors i pierwotnie tworzyły układ przeznaczony do podtrzymywania fletu. Twarz bóstwa ma spokojny wyraz, z delikatnym uśmiechem i migdałowatymi oczami typowymi dla tradycyjnej ikonografii indyjskiej. Głowę wieńczy wysoka korona ozdobiona motywem pawiego pióra (Mayur Pankh), jednego z najważniejszych atrybutów Krishny. Postać odziana jest w dhoti o schematycznie opracowanych fałdach. Przez szyję przewieszone są dwie długie, dekoracyjne girlandy, z których jedna sięga bioder, a druga kolan. Mogą one stanowić uproszczone przedstawienie vaijayantimāli – długiej girlandy kwiatowej tradycyjnie związanej z Vishnu i jego awatarem Krishną. Tylna część postaci została opracowana w sposób bardziej uproszczony, świadczy to o przeznaczeniu obiektu do umieszczenia bezpośrednio przy ścianie ołtarza lub we wnęce ściennej.
Wymiary: 40 cm (wysokość) x 15 cm (szerokość) x 8,5 cm (głębokość)
Waga: 4,1 kg
Łyżka stołowa z inicjałem „V”, drewno, Niemcy, XIX w.
Ręcznie rzeźbiona łyżka drewniana o długości 23 cm, pochodząca z Polski, datowana na XIX wiek lub wcześniej. Czarka głęboka, wyraźnie użytkowa, ze śladami eksploatacji. Trzonek ozdobiony rytami w formie ząbkowanej linii oraz inicjałem „V”, pełniącym funkcję identyfikacji właściciela. Na końcu zachowany rzemień z przytwierdzoną starą papierową metką kolekcjonerską.
W XIX wieku w Polsce łyżki tego typu należały do podstawowych przedmiotów codziennego użytku w gospodarstwach wiejskich i pasterskich. Wykonywano je ręcznie z jednego kawałka drewna, co wpisywało się w tradycję polskiego rzemiosła ludowego, opartego na prostych, trwałych materiałach.
Egzemplarze z zachowanymi oznaczeniami należą dziś do rzadkości, dokumentując rozwój polskiej kultury materialnej i codziennych praktyk życia na wsi.
Łyżka stołowa, srebro, Polska, ok. 1650
Srebrna łyżka stołowa wykonana na terenie Rzeczpospolitej około 1650 roku; barokowa z jajowatym czerpakiem, na odwrocie, przy łączeniu czerpaka i trzonka, grawerowany kartusz herbowy z pustą tarczą; trzonek w formie płaskiej, facetowanej sztabki, zdobiony grawerunkiem, pierwotnie zakończony profilowaną kopułką.
Bardzo podobne łyżki znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie (m.in. MNK XV-307 https://zbiory.mnk.pl/pl/katalog/523365 ). Podobieństwa dotyczą nie tylko rozmiarów, ale także formy i sposobu zdobienia. Jest bardzo prawdopodobne, że powstały one w tym samym warsztacie lub kręgu warsztatowym.
Łyżka stołowa, srebro, Polska, ok. połowy XVII w.
Łyżka stołowa, barokowa, datowana na ok. połowę XVII wieku. Czerpak jajowaty, gładki. Trzonek sztabkowaty, w przekroju sześciokątny, profilowany, zakończony sterczyną, od góry i od spodu zdobiony ornamentem rytym przypominającym wężyk probierczy, podzielonym na trzy strefy (segmenty). Część trzonka przy łączeniu z czerpakiem wydzielona w formie kartusza, ozdobionego plastycznym maszkaronem. Na kartuszu, od strony spodniej, wygrawerowane inicjały GLP oraz odmiana herbu Mogiła.