Aleksander Sochaczewski (1843–1923), Portret starszej kobiety, olej na płótnie, Monachium, 1884–1897
Obraz przedstawia starszą kobietę, ukazaną w ujęciu popiersiowym, na ciemnym, neutralnym tle. Postać ma na sobie okazałe nakrycie głowy – duży dekoracyjny czepek z koronką i szeroką, satynową kokardą, spod którego wystają ciemne loki. Twarz kobiety została ukazana w realistyczny sposób, z uwagą poświęconą drobnym detalom, takim jak delikatne zmarszczki, subtelne cienie wokół oczu czy miękkie światłocieniowe przejścia na skórze. Pod szyją widoczna jest duża, miękko układająca się chusta, która dopełnia eleganckiego charakteru portretu. Obraz jest sygnowany na odwrocie i oprawiony w ramę w style Biedermeier.
Bitwa pod Mohaczem, olej na płótnie, Kraków, 1886
Obraz przedstawia scenę bitwy pod Mohaczem z 1526 roku, ukazując moment gwałtownego starcia wojsk chrześcijańskich z armią osmańską. Kompozycja ma charakter wielofiguralnej sceny bitewnej, skoncentrowanej na dynamicznej walce jazdy i piechoty, z wyraźnym akcentem położonym na chaos i dramatyzm pola bitwy. Artysta operuje zwartą, gęsto zaludnioną kompozycją, w której sylwetki walczących ludzi i koni wypełniają niemal całą powierzchnię płótna. Praca została wykonana w technice oleju na płótnie (dublowanym) i jest sygnowana w lewym dolnym rogu: „Kraków 1886”.
Chrystus Salvator Mundi, drewno polichromowane, Polska, XIX w.
Rzeźba drewniana przedstawiająca Chrystusa jako Salvator Mundi (Zbawiciela Świata), wykonana w Polsce w XIX wieku. Przykład ludowej rzeźby barokowej, łączącej religijny temat z prostą, czytelną formą. Figura pełnoplastyczna, frontalna, ukazuje młodego Jezusa w geście błogosławieństwa, z kulą ziemską w lewej dłoni.
Postać ubrana w białą tunikę i niebieski płaszcz z żółtą lamówką. Widoczne resztki oryginalnej polichromii i naturalne ślady użytkowania. Uproszczony modelunek, linearne fałdy i wyrazista twarz wskazują na warsztat ludowy z terenów południowej Polski, reprezentujący późnobarokową tradycję rzeźby dewocyjnej.
Czarka, srebro, Polska (?), XVII-XVIII w.
Czarka z kutego srebra, przeznaczona zapewne do spożywania wódki lub innych trunków wysokoprocentowych. Naczynie ma przysadzistą formę. Czasza o półkolistym dnie ma proste ścianki, lekko rozchylone ku górze. Wylew jest prosty, nieznacznie wychylony na zewnątrz i wyraźnie oddzielony od partii ścianek rzędem wklęsłych kropek. Forma czaszy jest pięciodzielna – zarówno krawędź wylewu, jak i ścianki podzielone są na pięć wypukłych segmentów, rozdzielonych pionowymi kanelurami. Naczynie osadzone jest na niewysokiej, stożkowatej stopce i zaopatrzone w płaskie, esowato wygięte ucho. Powierzchnia czaszy zdobiona jest rytowanymi motywami roślinnymi i ornamentem rocaille.
Podobne czarki są charakterystyczne dla złotnictwa rosyjskiego XVIII wieku. Z reguły jednak są one cechowane. Na naszym egzemplarzu nie ma żadnych punc, chociaż bez wątpienia wyszedł on z dobrego warsztatu złotniczego. Możliwe, że opisywana czarka wykonana została w wieku XVII i wcale nie w Moskowii, lecz na wschodzie ówczesnej Rzeczypospolitej. To tłumaczyłoby brak cech, których brak na srebrach polskich z tego czasu jest czymś zupełnie normalnym. Jednocześnie, należy pamiętać, że geneza popularnych czarek rosyjskich nie jest znana.
Czaszka (Memento Mori), marmur, Włochy, XVIII-XIX wiek
Elegancka, dekoracyjna czaszka wykonana z naturalnego, szarego marmuru, utrzymana w realistycznej stylistyce: wyraźnie uformowano oczodoły, linie szwów czaszkowych i łuki jarzmowe. Wybrakowane uzębienie nawiązuje do koncepcji Vanitas.
Cechą charakterystyczną kamienia użytego do wykonania rzeźby jest nieregularne żyłkowanie w odcieniach beżu, kremu i szarości, co nadaje mu niepowtarzalny charakter. Powierzchnia jest wypolerowana, z naturalnymi przebarwieniami i drobnymi śladami wynikającymi z właściwości materiału, co podkreśla autentyczność i szlachetność marmuru. Czaszka od spodu zaopatrzona jest w ołowiany trzpień, osadzony na minimalistycznej, współczesnej podstawie w kolorze czarnym, która eksponuje rzeźbę i nadaje jej muzealny charakter.
Przedmiot idealny dla kolekcjonerów osobliwości, miłośników sztuki Vanitas – Memento Mori, gabinetów osobliwości oraz jako wyrazisty element wystroju wnętrz w stylu klasycznym, industrialnym lub eklektycznym. Obiekt o silnym wyrazie estetycznym i symbolicznym, obok którego trudno przejść obojętnie.
Czaszka na czworobocznej konsoli, drewno, Niemcy (?), XVIII, XIX w.
Realistyczne przedstawienie czaszki ludzkiej, osadzonej na konsoli o przekroju trapezowatym, zwężającej się ku dołowi. Konsolę zdobi ornament geometryczny z prostych żłobków. Na odwrocie umieszczono drucik umożliwiający zawieszenie rzeźby na ścianie. Czaszka wykonana została z innego gatunku drewna, niż konsola, i niewątpliwie jest od niej starsza. Jej datowanie przypada zapewne na wiek XVIII, kiedy rzeźby przedstawiające miniatury czaszek symbolizujących “memento mori” były szczególnie rozpowszechnione. Nie można przy tym wykluczć, że nie stanowiła one odrębnej całości, lecz była elementem jakiegoś przedstawienia, np. umieszczona u podstawy krucyfiksu.
Egbert van Heemskerck Młodszy (1676–1744), Scena w karczmie, olej na płótnie, Anglia, po ok. 1695
Obraz przedstawia scenę rodzajową rozgrywającą się we wnętrzu karczmy. Grupa mężczyzn w prostych strojach oddaje się zabawie, śpiewowi i piciu alkoholu. Centralną postacią jest stojący mężczyzna, jedną ręką wznosi kielich, a w drugiej trzyma dzban. Pozostałe postacie siedzą przy stole i śpiewają. Reszta kompozycji niknie w mroku ciemnego pomieszczenia.
Autorem obrazu jest Egbert van Heemskerck Młodszy, angielski malarz specjalizujący się w scenach biesiadnych i rodzajowych. Dzieło sygnowane jest monogramem „HK” (w ligaturze) w lewym dolnym rogu. Obraz, zarejestrowany w bazie danych Niderlandzkiego Instytutu Historii Sztuki (RKD), wystawiany był na aukcjach Phillips Auctioneers (Fine old master paintings, 1997-12-02, lot numer: 229) i Sotheby’s (Old master paintings, 2011-05-10, lot numer: 74).
Friedrich Schmidt Starszy lub Młodszy, kufel z pokrywą, srebro złocone, Niemcy (Norymberga), 2. poł. XVII w.
Wykonany ze srebra i złocony w środku, barokowy kufel z pokrywą (bądź pucharek), autorstwa norymberskiego złotnika Friedricha Schmidta Starszego (czynny od 1653) lub Młodszego (czynny w 2. Poł. XVII w.). Naczynie wyróżnia się charakterystyczną dla rzemiosła artystycznego tego okresu formą oraz bogatym programem ikonograficznym. Wykonane zostało w stylu, który w historii sztuki określa się jako gotyzacja barokowa lub nurt gotisierend.
Płaszcz kufla (korpus) ma formę lekko pękatą, jajowaty kształt zwężający się ku dołowi, osadzony na wyodrębnionej stopie. Centralną część korpusu zajmuje szeroki fryz z repusowaną sceną figuralną. Przedstawia ona postacie w strojach historycznych lub dworskich, umieszczone pod arkadami wspartymi na kolumnach. Dwie arkady zajmują pojedyncze postacie męskie grające na instrumentach, a pozostałe dwie pary – kobieta i mężczyzna. U podstawy jednej z kolumienek oddzielających arkady widnieją dwa ryte monogramy wiązane: TS i MJ (?), które prawdopodobnie stanowią podpis właścicieli, donatorów lub fundatorów tego naczynia.
Pokrywa naczynia jest wysoka, kopulasta i zwieńczona dekoracyjną sterczyną (stoperem) w formie ozdobnej gałki. Na jej obwodzie wyrepusowano pas inskrypcyjny ze stylizowanym pismem gotyckim/fraktywą: „es gott it vergestrit und”. Wyższe partie pokrywy zdobi dekoracja z motywami ostrołukowymi, nawiązującymi do architektury gotyckiej.
Duże, esowate ucho wykonane zostało z gładkiej taśmy srebrnej, mocno wygięte w kształt sercowaty. Zwieńczone jest charakterystyczną dla barokowych naczyń tarczką zawiasu oraz uformowanym kciukiem (popychaczem) ułatwiającym podnoszenie pokrywy.
Stopa jest okrągła, profilowana mocno rozszerzająca się ku dołowi. Pokryta jest reliefową dekoracją o motywach „architektonicznych”, współgrającą z ornamentyką pokrywy. Na pofalowanej krawędzi znajdują się dwie punce: miejska Norymbergi (litera N) oraz imiennik złotnika (FS).
Wymiary: 17 cm (wysokość) x 11 cm (szerokość z uchem) x 8 cm (szerokość bez ucha)
Waga: 165 g
Galo-rzymska głowa portretowa mężczyzny, marmur, Cesarstwo Rzymskie, Prowincja Galia (teren współczesnej Francji), I-III w. po Chr.
Unikalny przykład prowincjonalnej rzeźby kamiennej z okresu rozkwitu Cesarstwa Rzymskiego. Wykonana w białym marmurze głowa przedstawia zindywidualizowany portret męski, stanowiący podręcznikowy przykład fuzji oficjalnego realizmu rzymskiego z lokalną, galijską ekspresją plastyczną. Twarz charakteryzuje się surową, geometryczną syntezą formy. Długi, prosty nos łączy się bezpośrednio z wyraźnie zarysowanym, surowym łukiem brwiowym (tzw. profil grecko-rzymski), nadając całości monumentalny wyraz. Duże, migdałowate, wypukłe oczy nie mają wyciętych powiek i źrenic, co mocno osadza obiekt w post-celtyckich tradycjach rzeźbiarskich oraz tamtejszej sztuce wotywnej. Rzeźba bezpośrednio nawiązuje do surowych, hieratycznych przedstawień bóstw i herosów z tradycji celtyckiej.
Obiekt osadzony na współczesnym, metalowym trzpieniu oraz postumencie z szarego, żyłkowanego marmuru.
Wymiary: 15 cm (wysokość) x 6 cm (szerokość) x 8,5 cm (głębokość); z postumentem: 19 cm (wysokość) x 7 cm (szerokość) x 8,5 cm (głębokość)
Waga: 1357 g