Portret szlachcica (portret sarmacki), olej na płótnie, Polska, XVIII w.
Portret, pierwotnie czworoboczny i wtórnie docięty do owalu i dublowany, przedstawia starszego mężczyznę w stroju szlacheckim, charakterystycznym dla XVIII wieku. Mężczyzna został przedstawiony w ujęciu do pasa, frontalnie, z lekkim skrętem tułowia i ręką opartą na biodrze, co nadaje kompozycji pewnej godności i statycznej elegancji. Twarz o dojrzałych rysach – wysokie czoło, krótko ostrzyżone przerzedzone, siwe włosy, delikatne zmarszczki – oddana została realistycznie, z dbałością o indywidualne cechy fizjonomiczne. Spojrzenie spokojne, powściągliwe, zdradza charyzmę i opanowanie, a jednocześnie ugruntowaną pozycję społeczną. Podkreśla ją okazały strój szlachecki – żupan haftowany złotą nicią, granatowy kontusz podszyty czerwonym materiałem, zapinany na masywne guzy w kolorze złotym oraz szeroki, jasny pas przewiązany przez biodra. Obraz stanowi doskonały przykład wizerunku zwanego "sarmackim", akcentującego przynależność stanową, pozycję majątkową oraz piastowane stanowisko. Wyróżnia go dobry warsztat artystyczny, naturalistyczne ujęcie oraz dojrzały wiek portretowanego.
Relikwiarium z relikwią Krzyża Świętego i 26. świętych, drewno, tekstylia, Europa Środkowa, XVIII w.
Barokowy relikwiarz (relikwiarium) z XVIII wieku – wolnostojąca gablota z drewna na planie trapezu, zawierająca w sumie 27 relikwii. Ścianki boczne i górna ukośnie ścięte, rozszerzające się ku frontowi. Wnętrze skrzynki wyłożone bordowym aksamitem, obszytym szlakami chwastów ze złotego bajorka. Na środku, odsunięty od pleców tekstylny relikwiarz na podwyższeniu, haftowany złotą nicią, bogato zdobiony bajorkiem, filigranem, miniaturowymi paciorkami i różnokolorowymi szkiełkami imitującymi drogie kamienie. Na stopie i na trzonie umieszczono 6 relikwii opisanych złotą farba na ciemnoniebieskich banderolach. W repozytorium znajduje się kapsuła relikwiarzowa z wypukłą szybką, zawierająca 2. cząstki Krzyża Świętego, otoczona promienistą glorią.
Ponad „monstrancją” owalny obrazek z nieczytelnym przedstawieniem, a wokoło 20 relikwii przeplatanych ozdobami z bajorka, paciorków, haftu złotą nicią i kolorowych szkiełek. Na wysokości nodusa dwie większe relikwie (Ex Ossibus) – św. Wincentego i św. Fortunata opisane, jako jedyne, na białych banderolach.
Relikwiarium różni się od relikwiarza tym, że relikwiarz jest naczyniem bezpośrednio zawierającym szczątki, a relikwiarium jest miejscem przechowywania tego naczynia. Obiekt nasz nie jest zatem typowym relikwiarium, ponieważ – oprócz tekstylnego relikwiarza w formie monstrancji z cząstkami Krzyża, na którym umarł Jezus Chrystus – umieszczono w nim dodatkowo aż 26 relikwii różnych świętych, bez naczyń. Ich zabezpieczenie stanowi specjalna siateczka lub wyłącznie banderola. Relikwia Krzyża, jako jedyna znajduje się w przeszklonej i bez wątpienia zapieczętowanej kapsule.
Wnętrze skrzynki, o wymiarach 37,3 x 26,5 x 10 cm, wyłożone bordowym aksamitem, obszytym szlakami chwastów ze złotego bajorka.Relikwiarz monstrancyjny Krzyża Świętego, brąz złocony, Europa Środkowa, XVIII w. (ok. 1750)
Rokokowy relikwiarz w formie monstrancji. W przeszklonej puszce (ostensorium) znajduje się krzyż wykonany z kryształu górskiego, w ażurowej oprawie srebrnej. W jego wnętrzu umieszczono relikwie – drobne fragmenty (drzazgi) pochodzące z Drzewa Krzyża Świętego. Z tyłu kryształowego krzyża widoczne nitki jedwabne, wiążące relikwię z oprawą oraz lakowy odcisk pieczęci.
Gloria (promienie) - bogato zdobiona aureola w formie promienistej tarczy, charakterystyczna dla monstrancji. Na jej obwodzie, zdobionej rocaillami, osadzono kolorowe szkiełka barwy rubinowej i zielonej, a całość wieńczy mały krzyż z centralnie umieszczonym czerwonym oczkiem.
Zamiast prostej geometrycznej formy, nodus jest uformowany ze skręconych, esowatych wolut (kształty przypominające litery „C” i „S”), które płynnie przechodzą jedna w drugą.
Stopa owalna, wielostopniowa, zdobiona repusowanymi rocaillami. Relikwiarz reprezentuje wysokiej klasy rzemiosło artystyczne; zachowany jest najpewniej w stanie „integralnym”.
Relikwiarz monstrancyjny w formie krucyfiksu z relikwiami Krzyża Świętego, brąz złocony, srebrzony, Europa Środkowa, XVIII w.
Rokokowy relikwiarz dwustronny w kształcie krzyża o dekoracyjnych, trójlistnych zakończeniach ramion, ozdobionych srebrzonymi rozetkami i szkiełkami barwy rubinowej. W przeszklonej puszce (ostensorium) znajduje się metalowa, przeszklona kapsuła. W samym jej środku, na jasnym tle, umieszczono dwie drzazgi ułożone na krzyż. Relikwia otoczona jest misterną dekoracją wykonaną ze srebrnych lub złoconych nici metalowych, skręconych w drobne sprężynki i sploty (tzw. biont). Tworzą one formę promienistego nimbusa wokół centralnego punktu. Wieniec wokół relikwii zdobi osiem perełek (prawdopodobnie rzecznych). Całość została skomponowana na jedwabnej lub pergaminowej podkładce.
Wokoło kapsuły bogata, ażurowa gloria o dynamicznej, asymetrycznej kompozycji rokokowej. Dekoracja oparta na motywach rocaille i fantazyjnie skręconych wolutach typu C i S, uzupełniona plastycznymi detalami florystycznymi (ornament chrząstkowo-małżowinowy). Powierzchnia precyzyjnie cyzelowana, z zachowanym złoceniem w zagłębieniach ornamentu.
Tył relikwiarza ma charakter pasyjny. Umieszczono tu postać Chrystusa Ukrzyżowanego (Corpus Christi). Na prawym ramieniu krzyża zachowała się ozdobna rozeta z zielonym szkiełkiem. Na pozostałych ramionach widać otwory montażowe i nity.
Trzon tralkowy, w prostej formie geometrycznej. Stopa owalna, szeroka i profilowana, ozdobiona repusowanymi motywami liści i kwiatów, srebrzona.
Relikwiarz ramowy w typie ostensoryjnym, srebro repusowane na rdzeniu drewnianym, Neapol, 1778
Bogato zdobiony front pokryty repusowaną blachą srebrną. Dekoracja w typie dojrzałego baroku z motywami roślinnymi (liście akantu, woluty) oraz figuratywnymi (plastyczne główki putt / aniołków). W dolnej części obok ovolo znajduje się wyraźna punca miejska Neapolu: NAP 78 (oznaczenie Królestwa Neapolu ze skróconą datą 1778). Srebrna blacha nałożona na rzeźbiony, drewniany rdzeń. Tył polichromowany na jasny kolor, z zachowanym oryginalnym wspornikiem. Podstawa drewniana, schodkowa, ze śladami oryginalnego złocenia. Obiekt autentyczny, zachowany w dobrym stanie. Srebro pokryte naturalną, ciemną, wiekową patyną. Brak oryginalnej kustodii (przeszklenia) oraz relikwii w centralnym owalu. Bardzo ciekawy i dekoracyjny przedmiot, nie tylko dla zainteresowanych "neapolitanami". Neapol w 1778 roku był tętniącą życiem metropolią pod rządami Burbonów, a tamtejsze warsztaty złotnicze słynęły z finezji i rozmachu, co widać w dynamicznych rzeźbach aniołków na oferowanym relikwiarzu.
