Galo-rzymska głowa portretowa mężczyzny, marmur, Cesarstwo Rzymskie, Prowincja Galia (teren współczesnej Francji), II-III w. po Chr.
Ganesha, marmur, Indie, XIX w.
Rzeźba półplastyczna przedstawiająca Ganeshę – hinduistyczne bóstwo z głową słonia, ludzkim ciałem i dwiema parami rąk. Według hinduistycznych przekazów mitologicznych jeden z jego kłów miał zostać użyty jako rylec do spisania świętych tekstów lub odrąbany przez Parashuramę podczas konfliktu z bóstwem; motyw ten interpretowany jest jako symbol poświęcenia oraz związku Ganeshy z wiedzą i nauką. Jednak w prezentowanej rzeźbie brakuje również drugiego kła, prawdopodobnie na skutek dawnego uszkodzenia. Głowę bóstwa wieńczy diadem, a cała postać przedstawiona jest na tle gładkiej, półkolistej ścianki (steli). Ganesha siedzi na postumencie w siadzie skrzyżnym, z jedną parą rąk opartą na kolanach, a drugą uniesioną na wysokość ramion. W uniesionych dłoniach trzyma podłużne atrybuty (w tradycyjnej ikonografii są to pętla oraz hak słoniowy). Ma wydatny brzuch, który symbolizuje dobrobyt. U podnóża jego siedziska umieszczono niewielką kulę, interpretowaną jako tradycyjny słodycz modaka. Jest to ulubiony słodycz bóstwa i symbolizuje najwyższą słodycz duchowego oświecenia, czystą mądrość oraz wewnętrzną radość, która czeka na człowieka po pokonaniu wszelkich życiowych przeszkód i własnego ego. Całość charakteryzuje się zwartą bryłą i schematyzmem przedstawienia – zarówno sylwetka, jak i detale zostały potraktowane w sposób uproszczony.
Wymiary: 29 cm (wysokość) x 16,5 cm (szerokość) x 6 cm (głębokość)
Waga: 5,7 kg
Ganesha, marmur, Indie, XIX w.
Pełnoplastyczna rzeźba przedstawiająca boga Ganeshę – jedno z najważniejszych bóstw panteonu hinduistycznego, usuwające wszelkie przeszkody i patronujące nowym początkom. Bóstwo ukazano w tradycyjnej, hieratycznej pozycji siedzącej typu Lalitasana (pozycji królewskiego relaksu), w której zgięta, lewa noga spoczywa płasko, a prawa jest opuszczona w dół, opierając się stopą o podłoże. Taki układ w ikonografii indyjskiej symbolizuje idealną równowagę między światem duchowym a ziemską aktywnością. Postać cechuje się zaokrąglonym brzuchem oznaczającym dobrobyt i obfitość. Całość kompozycji osadzona jest na integralnej, masywnej plincie (podstawie) o surowym, prostokątnym wykroju. Prawa dłoń uniesiona jest w symbolicznym geście abhaya mudra (geście opieki i rozproszenia lęku). W spoczywającej na kolanie lewej dłoni bóstwo trzyma tradycyjny słodycz modaka, będący jego atrybutem. Jest to ulubiony słodycz bóstwa i symbolizuje najwyższą słodycz duchowego oświecenia, czystą mądrość oraz wewnętrzną radość, która czeka na człowieka po pokonaniu wszelkich życiowych przeszkód i własnego ego. Głowę Ganeshy wieńczy wysoka korona typu mukut z promienistym, linearnym ornamentem, a strukturę zamyka duży nimb scalony z oparciem tronu. Rzeźba ma uszkodzony nimb, trąbę i część twarzy.
Wymiary: 22,5 cm (wysokość) x 15,5 cm (szerokość) x 8 cm (głębokość)
Waga: 2,9 kg
Giacomo Francesco Cipper – „il Todeschini”, Młodzieniec jedzący z drewnianej miski, olej na płótnie, Włochy, I tercja XVIII w.
Portret ukazuje młodzieńca wywodzącego się z warstw plebejskich, ujętego w półpostaci, siedzącego na neutralnym, ciemnym tle. Chłopiec zwrócony jest frontalnie, jego wesoły wyraz twarzy podkreśla szeroki uśmiech odsłaniający zęby. W prawej ręce trzyma dużą, drewnianą miskę, zaś w lewej łyżkę, którą nabiera strawę. Młodzieniec ubrany jest w białą koszulę i prosty, kasztanowy kubrak oraz trikorn, czyli charakterystyczny trójkątny kapelusz, ozdobiony piórkiem. W lewym dolnym rogu obrazu widoczny jest fragment stołu, na którym leży napoczęty bochenek chleba.
Paleta barwna utrzymana jest w tonacjach ciepłych brązów, czerwieni i ochry, z wyraźnymi kontrastami światłocieniowymi, które plastycznie modelują twarz i dłonie oraz wydobywają postać z ciemnego tła.
Gillis van Tilborgh (ok. 1625 – ok. 1678) – warsztat lub krąg, Wnętrze karczmy z graczami w tryktraka, olej na płótnie dublowanym, Niderlandy, ok. 1650–1670
Znakomity przykład XVII-wiecznego niderlandzkiego malarstwa rodzajowego, ściśle związany z kręgiem i warsztatem brukselskiego mistrza Gillisa van Tilborgha. Kompozycja przedstawia klasyczną dla epoki, pełną ekspresji scenę we wnętrzu karczmy, gdzie grupa wieśniaków oddaje się popularnym rozrywkom: grze w tryktraka (backgammon), paleniu tytoniu oraz piciu trunków.
Na pierwszym planie dwóch mężczyzn siedzi przy niskim stoliku, skupiając uwagę na rozgrywce w tryktraka. Mężczyzna po lewej w żółtym kaftanie i czerwonych spodniach unosi szklanicę z trunkiem. Jego oponent po prawej, ubrany w jasnoszary strój z białym kołnierzem, siedzi w zamyśleniu z opuszczonym wzrokiem, trzymając w dłoni białą chustę.
Za graczami siedzi mężczyzna w czerwonym kubraku palący długą, glinianą fajkę (atrybut próżniaczych rozrywek i motywu vanitas). Obok niego, z głębi cienia wyłania się postać w brązowym kapeluszu, a po prawej stronie młodszy mężczyzna w czerwonej czapce skupia swoją uwagę na kobiecie siedzącej z przodu. Odziana w jaskrawoniebieską suknię z białym kołnierzem i biały czepiec, stanowi ona wyrazisty element kompozycji. Trzyma w dłoni gliniany dzban z cynową pokrywą. Jej wzrok skierowany jest w bok, poza obszar głównej rozgrywki, co wprowadza do sceny element psychologicznego dystansu.
Wokół postaci rozmieszczone są przedmioty codziennego użytku podkreślające plebejski charakter miejsca: drewniana beczka (po lewej stronie), gliniane misy, biała ściereczka na drewnianym taborecie oraz główki kapusty po prawej stronie. W tle, po lewej stronie, w otwartych drzwiach lub przejściu widoczna jest sylwetka kolejnego mężczyzny obserwującego zgromadzenie.
Wymiary: 57 cm (wysokość) x 75,5 cm (szerokość) ; z ramą: 65 cm (wysokość) x 83 cm (szerokość)
Waga: 3,8 kg
Głowa anioła (?), piaskowiec, Francja, ok. 1300
Gotycka pełnoplastyczna rzeźba przedstawiająca głowę, najpewniej anioła, powstała w kręgu rzeźby paryskiej około 1300 roku. Twarz o spokojnym wyrazie i wyidealizowanych rysach, otoczona lokami podtrzymywanymi opaską, wpisuje się w typ przedstawień charakterystycznych dla rzeźby francuskiej czasów Filipa Pięknego (1285–1314). Styl, który rozprzestrzenił się w XIV wieku bywa określany jako „styl dworski”. Rzeźba ze śladami polichromii, uszkodzeniami oraz śladami erozji powierzchni. Wykonana z piaskowca, pierwotnie najpewniej stanowiła część przedstawienia pełnopostaciowego. Najprawdopodobniej pełniła ona funkcję sakralną.
Głowa Aniołka (Putta), drewno lipowe złocone, Polska, 1. poł. XVIII w.
Barokowa rzeźba przedstawiająca główkę uskrzydlonego anioła (putta). Obiekt, datowany na pierwszą połowę XVIII wieku, stanowi doskonały przykład dawnego snycerstwa sakralnego. Stylistyka „pucołowatej” twarzy, głęboko rzeźbione, niemal graficzne loki oraz sposób opracowania skrzydeł są bardzo zbliżone do dzieł wybitnych śląskich rzeźbiarzy, takich jak Johann Georg Urbansky czy warsztat Matthäusa Knotego. Rzeźba jest lekko wygięta co oznacza, że była projektowana do montażu na zaokrąglonej strukturze, np. na kolumnie ołtarzowej, gzymsie lub krągłości prospektu organowego. Wyryta na odwrocie cyfra „6” jest typowym oznaczeniem montażowym. Potwierdza to, że aniołek był częścią dużej, wieloelementowej realizacji, przy której rzemieślnicy numerowali części, aby wiedzieć, gdzie je zamontować. Rzeźba o wysokich walorach warsztatowych, datowana na lata 1720–1740. Reprezentuje ona nurt baroku północno-środkowoeuropejskiego, wykazując cechy charakterystyczne dla pogranicza Śląska oraz Małopolski. Zachowana w stanie oryginalnym. Widoczna naturalna patyna czasu, ubytki drewna na skrzydłach oraz warstwy malarskiej i złocenia, które dodają rzeźbie charakteru i potwierdzają jej wiek. Drewno jest zdrowe, z widocznymi śladami dawnych narzędzi snycerskich.
Govert Camphuysen (1623/1624–1672) – przypisywany, Pejzaż z bydłem pasącym się przed chatą, olej na desce
Przed wiejską chatą, krytej strzechą, pasą się owce, krowa i koza. Obok pod drzewem śpi wieśniak. Po lewej stronie kompozycji widoczna jest druga scena: człowiek prowadzący byka przez niewielki mostek nad strumieniem. W tle rozciąga się krajobraz z drzewami i łagodnymi wzgórzami, a niebo zajmuje dużą część obrazu, budując nastrój całej sceny. Uwagę zwraca znakomity sposób przedstawienia zwierząt. Była to specjalność Camphuysena, który w swej twórczości inspirował się stylem Paulusa Pottera. Dominują ciepłe, ziemiste barwy – brązy, ochry, przygaszone zielenie i złamane żółcie. Światło jest miękkie, rozproszone, jakby wczesnym rankiem lub pod wieczór. Niebo ma odcienie szarości, beżu i delikatnego różu, co sugeruje zmienną pogodę lub nadchodzący zmierzch. Kontrast między jasnym niebem po lewej a ciemniejszą, bardziej nasyconą częścią z chatą po prawej nadaje obrazowi głębi i równowagi.
Iwan Chlebnikow, Kovsh z głową konia, srebro, emalia, złocenie, Moskwa, 1860–1918
Wyjątkowy kovsh ze słynnej moskiewskiej wytwórni Iwana Chlebnikowa, wykonany ze srebra i utrzymany w estetyce stylu noworuskiego. Powierzchnię naczynia zdobi emalia cloisonné – komórki formowane z cienkich srebrnych drucików lutowanych do korpusu, tworzących przegrody później wypełniane barwionym szkliwem, wielokrotnie wypalanym i polerowanym. W efekcie uzyskano gładką, błyszczącą dekorację o kwiatowych i geometrycznych motywach w żywych barwach. Efektownym akcentem jest naturalistycznie cyzelowana, srebrna głowa konia tworząca uchwyt naczynia. Wnętrze zachowało ślady pierwotnego złocenia. Kovsh opatrzony jest puncami: napisem ХЛѢБНИКОВЪ, czyli sygnaturą firmy Iwana Chlebnikowa z orłem (oznaczenie dostawców Dworu Cesarskiego), oraz owalną cechą probierczą Moskwy – profilem kobiety w kokoszniku z grecką literą delta i liczbą 84 (częściowo startą), oznaczającą próbę srebra.